काठमाडौं । चीनले ताइवान नजिकै सञ्चालन गरिरहेको ‘ताइवान नाकाबन्दी ड्रिल’ मंगलबार दोस्रो दिन पनि तीव्र बनेको छ। जनमुक्ति सेना (पीएलए) ले ताइवान वरिपरि व्यापक सैन्य गतिविधि बढाउँदै समुद्र–वायु समन्वय, नाकाबन्दी क्षमता र प्रत्यक्ष आक्रमण तयारीको अभ्यास गरेको छ। यस अभ्यासलाई चीनले ‘न्याय मिशन २०२५’ नाम दिएको छ।
ड्रिलका क्रममा चीनले ताइवान द्वीपको उत्तर र दक्षिणी जलक्षेत्रमा विध्वंशक, फ्रिगेट, लडाकु विमान र बमवर्षक तैनाथ गरेको छ। लामो दूरीका लाइभ–फायर अभ्यासमार्फत शक्ति प्रदर्शन गरिएको बताउँदै पीएलए पूर्वी थिएटर कमान्डले लक्ष्यअनुरूपको प्रभाव हासिल भएको दाबी गरेको छ।
उता, ताइवानले भने आफ्नो सार्वभौमिकतामाथि गम्भीर उल्लंघन भएको आरोप लगाएको छ। ताइवानको रक्षा मन्त्रालयका अनुसार २४ घण्टाको अवधिमा १३० चिनियाँ विमान, १४ सैन्य जहाज र आठ अन्य सरकारी जहाज ताइवान वरिपरि परिचालनमा देखिएका छन्। तीमध्ये कम्तीमा ९० विमानले स्ट्रेटको मध्य रेखा पार गर्दै ताइवानको वायु रक्षा पहिचान क्षेत्रमा प्रवेश गरेको दाबी गरिएको छ।
समुद्र–आकाशमा तनाव, यात्रामा असर
चीनको सैन्य अभ्यासका कारण ताइवान स्ट्रेट वरिपरि सात अस्थायी ‘खतरनाक क्षेत्र’ तोकिएका छन्। यसले अन्तर्राष्ट्रिय तथा आन्तरिक हवाई उडानमा अवरोध ल्याएको ताइवानको सिभिल एभिएसन प्रशासनले जनाएको छ। उडान रद्द वा ढिलाइबारे यथार्थ विवरण स्पष्ट नभए पनि समुद्री व्यापार र हवाई मार्गमा जोखिम बढेको संकेत देखिएको छ।
‘कब्जा अभ्यास’को संकेत?
बेइजिङले ताइवानलाई आफ्नो अभिन्न अङ्ग मान्दै आएको छ र बाह्य हस्तक्षेप अस्वीकार गर्दै आएको छ। चिनियाँ सरकारी धारणा अनुसार यो अभ्यास बाह्य सशस्त्र समर्थन रोक्ने क्षमताको प्रदर्शन हो। तर क्षेत्रीय विश्लेषकहरूले यसलाई भविष्यमा ताइवान कब्जाको सम्भावित तयारीका रूपमा हेरिरहेका छन्।
ताइवानका रक्षामन्त्री वेलिङ्टन कूले चिनियाँ गतिविधि अत्यधिक उत्तेजक रहेको बताउँदै यसले क्षेत्रीय स्थिरता कमजोर पार्नुका साथै जहाज, व्यापारिक गतिविधि र उडान मार्गहरूका लागि गम्भीर सुरक्षा चुनौती सिर्जना गर्ने चेतावनी दिएका छन्।
दक्षिण चीन सागर र ताइवान स्ट्रेटमा बढ्दो सैन्य हलचलले केवल दुई पक्षबीचको तनाव मात्र होइन, समग्र एशिया–प्रशान्त क्षेत्रको सुरक्षा सन्तुलनलाई पनि चुनौती दिइरहेको छ। अब प्रश्न उब्जिएको छ—यो अभ्यास चेतावनीमै सीमित हुन्छ, कि क्षेत्रीय शक्ति-संघर्षको नयाँ अध्यायको सुरुआत?
