आज निर्दोष बालबालिकामाथि हुने आक्रमणका पीडितहरूको अन्तर्राष्ट्रिय दिवस। सन् १९८२ देखि संयुक्त राष्ट्रसङ्घको आह्वानमा मनाउन थालिएको यस दिवसले आज विश्वभरका मानवतावादीहरूलाई एउटा गम्भीर प्रश्न सोधिरहेको छ— के हामीले हाम्रा बालबालिकालाई सुरक्षित भविष्य दिन सकेका छौँ? युद्ध र सशस्त्र द्वन्द्वको क्रूर चपेटामा परेका लाखौँ बालबालिकाहरू आज आफ्नै घरमा, विद्यालयमा वा उपचारका लागि अस्पतालमा समेत सुरक्षित छैनन्। उनीहरूको खेल्ने, पढ्ने र मुस्कुराउने उमेर बारुदको धुवाँ र हतियारको त्रासमा निसास्सिएको छ।
डरलाग्दो तथ्याङ्क: एक वर्षमै २५ प्रतिशतले बढ्यो हिंसा
राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटरेसद्वारा सार्वजनिक ‘बालबालिका र सशस्त्र द्वन्द्व’ सम्बन्धी वार्षिक प्रतिवेदनले विश्वको अत्यन्तै डरलाग्दो तस्बिर प्रस्तुत गरेको छ। प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२४ मा मात्रै बालबालिकाविरुद्ध भएका गम्भीर उल्लङ्घनका घटनाहरू अघिल्लो वर्षको तुलनामा २५ प्रतिशतले बढेका छन्। विश्वभर २२ हजार ४ सय ९५ निहत्था बालबालिकालाई प्रभावित पार्ने गरी ४१ हजार ३ सय ७० वटा गम्भीर अमानवीय घटनाहरू घटेका छन्। यी घटनाहरूमा सबैभन्दा बढी इजरायल तथा अधीनस्थ प्यालेस्टिनी क्षेत्रमा ८ हजार ५ सय ५४ वटा उल्लङ्घनका घटना अभिलेख गरिएका छन्। यसैगरी कङ्गो लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा ४ हजार ४३, सोमालियामा २ हजार ५ सय ६८, नाइजेरियामा २ हजार ४ सय ३६ र हैटीमा २ हजार २ सय ६९ वटा गम्भीर प्रकृतिका घटनाहरू घटेका छन्, जसले आधुनिक विश्वको शान्तिको दाबीलाई गिज्याइरहेको छ।
विस्फोटक पदार्थको मार र हातमा हतियार
युद्धको सबैभन्दा भयानक मूल्य निहत्था बालबालिकाले चुकाइरहेका छन्। हत्या तथा शारीरिक क्षति बालबालिकाविरुद्ध हुने सबैभन्दा धेरै र गम्भीर उल्लङ्घनका रूपमा देखिएको छ। एक वर्षको अवधिमा मात्र ११ हजार ९ सय ६७ बालबालिकाले ज्यान गुमाएका वा अङ्गभङ्ग भएका छन्। गाउँ र सहरहरूमा बिछ्याइएका बारुदी सुरुङ, युद्धका अवशेष र विस्फोटक पदार्थले उनीहरूको जीवन चुँडेको छ। सशस्त्र समूहहरूले हजारौँ कलिला हातहरूमा किताबको सट्टा हतियार थमाइदिएका छन्। अपहरण गर्ने, बाल सैनिकका रूपमा प्रयोग गर्ने र यौन हिंसाको सिकार बनाउने क्रम भयावह रूपमा बढेको छ। सामाजिक कलङ्क र त्रासका कारण सार्वजनिक हुन नसकेका यौन हिंसाका घटनाहरू अझै कति छन्, त्यसको कुनै यकिन तथ्याङ्क छैन।
खोसिएको आश्रय र मानवताको सङ्कट
द्वन्द्वरत पक्षहरूले अमानवीयताको हद पार गर्दै राहत र मानवीय सहायतामा समेत अवरोध पुर्याउँदा बालबालिकाहरू आधारभूत स्वास्थ्य सेवा र शिक्षाबाट पूर्ण रूपमा वञ्चित भएका छन्। गत वर्ष मात्रै विद्यालय र अस्पतालमाथि करिब दुई हजार पटक आक्रमण हुनुले उनीहरूका लागि सुरक्षित आश्रयस्थल कतै नभएको पुष्टि गर्छ। यस गम्भीर परिस्थितिलाई मध्यनजर गर्दै संयुक्त राष्ट्रसङ्घले द्वन्द्वका मूल कारणहरू खोजी समाधान गर्न र दोषीमाथि कडा कारबाही सुनिश्चित गर्न विश्व समुदायलाई अपिल गरेको छ। बाल संरक्षण, पुनःस्थापना र उनीहरूको समाजमा पुनःएकीकरणका कार्यक्रमलाई उच्च प्राथमिकता दिनुपर्नेमा राष्ट्रसङ्घको जोड छ।
वयस्कहरूको साझा दायित्व
बालअधिकार अभियन्ता तथा ऐतिहासिक प्रतिवेदनकी लेखक डा. ग्रासा माशेलले सम्पूर्ण वयस्कहरूको साझा दायित्वको स्मरण गराउँदै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गराएकी छन्। उनले सन्देश जारी गर्दै भनेकी छन्, "बालबालिका सबैभन्दा पहिले बालबालिका नै हुन्। उनीहरूको संरक्षण गर्नु र उनीहरूका सबै अधिकार सुनिश्चित हुने शान्तिपूर्ण संसार निर्माण गर्नु हाम्रो दायित्व हो।"
यो दिवस केवल एक क्यालेन्डरको मिति मात्र नभई, युद्धको विभीषिकामा बाँचिरहेका लाखौँ बालबालिकाको रोदन सुन्ने र उनीहरूलाई सुरक्षित भविष्य सुनिश्चित गर्ने सङ्कल्पको दिन बन्नुपर्छ। अब हतियारको होइन, मानवताको आवाज उठ्न जरुरी छ।
