काठमाडौं, १६ असोज । नेपालको खेल क्षेत्रमा खेलाडीमाथि हुने भनिएका यौन दुर्व्यवहार र शक्ति दुरुपयोगका घटना सार्वजनिक भइरहेका बेला पौडी खेल क्षेत्रभित्रको एउटा गम्भीर आरोप पनि बाहिर आएको छ।
पौडीकी पूर्व राष्ट्रिय खेलाडी सोफिया शाहले सामाजिक सञ्जालमार्फत आफू यौन दुर्व्यवहारको सिकार भएको दाबी गरेकी छन्। उनले सार्वजनिक गरेको भिडियोमा आरोपित व्यक्तिको नाम भने खुलाएकी छैनन्। तर आफूलाई दुर्व्यवहार गर्ने व्यक्ति नेपाल पौडी संघसँग आबद्ध तत्कालीन पदाधिकारी/सदस्य भएको उनको दाबी छ।
‘पौडी संघकै सदस्यले ममाथि दुर्व्यवहार गरे’
सोफियाले भिडियोमार्फत आफूलाई पौडी संघकै एक सदस्यले यौन दुर्व्यवहार गरेको बताएकी छन्। उनका अनुसार घटना सार्वजनिक गरेमा आफ्नो मात्र नभई परिवारका सदस्यको समेत खेल करिअर समाप्त पारिदिने भन्दै दबाब र धम्की दिइएको थियो।
उनका भाइ अलेक्जेन्डर शाह दुई पटक ओलम्पिकमा सहभागी भइसकेका पौडी खेलाडी हुन्। सोफियाको दाबीअनुसार भाइलाई समेत खेलबाट रोकिदिने धम्की दिइएपछि आफू लामो समय मौन बस्न बाध्य भएको बताएकी छन्।
न्याय खोज्दा खेल करिअर नै रोकिएको दाबी
सोफियाले आफूले घटनाविरुद्ध आवाज उठाउँदै न्यायको माग गरेपछि प्रतिस्पर्धात्मक पौडी खेल्नबाटै रोकिएको दाबी गरेकी छन्।
उनका अनुसार आफूलाई नेपाली पौडी टोलीको सदस्य बन्न नदिने बताइएको थियो। आफ्नो नेपाली पहिचानमाथिसमेत प्रश्न उठाइएको र अन्ततः आफू देश छाड्न बाध्य भएको उनको भनाइ छ।
भावुक हुँदै सार्वजनिक गरिएको भिडियोमा उनले आफूले ओलम्पियन बन्ने सपना गुमाएको बताएकी छन्।
उनले आवाज नउठाएको भए आफू आज ओलम्पियन बन्न सक्ने सम्भावना रहेको दाबीसमेत गरेकी छन्।
प्रशिक्षक र अभिभावकमाथि पनि गम्भीर आरोप
सोफियाले खेलाडीमाथि हुने दुर्व्यवहारमा केही प्रशिक्षक तथा कतिपय पौडी खेलाडीका अभिभावकसमेत संलग्न रहेको गम्भीर आरोप लगाएकी छन्।
उनले विगतका घटनाहरू सम्झँदा आफूलाई अझै असहज हुने बताउँदै त्यस्ता अनुभवका कारण नेपाल फर्किनसमेत मन नलाग्ने अवस्था बनेको उल्लेख गरेकी छन्।
यद्यपि, उनले लगाएका आरोपहरूबारे सम्बन्धित व्यक्तिहरूको आधिकारिक प्रतिक्रिया सार्वजनिक भइसकेको छैन। आरोपको स्वतन्त्र पुष्टि हुन बाँकी छ।
पौडी संघमाथि थप प्रश्न
घटनाबारे प्रतिक्रिया लिन पौडी संघका तत्कालीन अध्यक्ष तथा हाल नेपाल ओलम्पिक कमिटीबाट मान्यताप्राप्त पौडी संघका अध्यक्ष अशोकरत्न बज्राचार्यसँग सम्पर्क गर्ने प्रयास गरिएको भए पनि उनको मोबाइल फोन स्विच अफ रहेको बताइएको छ।
यसबीच पौडी संघभित्र विगतदेखि नै विभिन्न विवादहरू सार्वजनिक हुँदै आएका छन्। विशेषगरी अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा खेलाडी छनोट र सहभागितासम्बन्धी विवादले पनि संघको कार्यप्रणालीमाथि प्रश्न उठाएको छ।
पछिल्लो समय एसियाली खेलकुदमा खेलाडी छनोट तथा सहभागितासम्बन्धी विवाद अदालतसम्म पुगेको थियो। अदालतबाट अन्तरिम आदेश जारी हुँदासमेत त्यसको बेवास्ता गरी खेलाडीलाई जापान पठाइएको आरोपमा अदालतको अवहेलनासम्बन्धी मुद्दासमेत अघि बढेको जनाइएको छ।
आरोपको निष्पक्ष छानबिन आवश्यक
पूर्व राष्ट्रिय खेलाडीले सार्वजनिक गरेको यौन दुर्व्यवहारको आरोपले नेपालको खेल क्षेत्रमा खेलाडीको सुरक्षा, शक्ति दुरुपयोग, छनोट प्रक्रियाको पारदर्शिता र संस्थागत जवाफदेहितामाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ।
यस्ता आरोपलाई केवल व्यक्तिगत विवादका रूपमा सीमित नगरी सम्बन्धित खेल संघ, नेपाल ओलम्पिक कमिटी तथा आवश्यक परे राज्यका सम्बन्धित निकायले निष्पक्ष, स्वतन्त्र र पीडितमैत्री छानबिन गर्नुपर्ने आवाज उठ्न थालेको छ।
खेलाडीले पदक जित्ने मैदान मात्र सुरक्षित हुनुपर्दैन-उनीहरूको सम्मान, अधिकार र आवाज पनि सुरक्षित हुनुपर्छ। सोफिया शाहले सार्वजनिक गरेको आरोपको सत्यतथ्य छानबिनबाट बाहिर आउनु अब सम्बन्धित निकायको प्रमुख जिम्मेवारी बनेको छ।
