अमेरिका र युक्रेनी अधिकारीहरू आइतबार स्विट्जरल्यान्डको जिनेभामा भेटघाट गर्दैछन्, जहाँ गत महिनाको विवादास्पद मियामी बैठकबाट बनेको २८ बुँदे शान्ति प्रस्तावबारे छलफल हुनेछ। सो बैठकले वाशिंगटन तथा युरोपेली राजधानीहरूमा गम्भीर चिन्ता पैदा भएको छ।
राष्ट्रपतिका प्रमुख सल्लाहकार आन्द्रिय यर्माक र सैन्य गुप्तचर प्रमुख किरिलो बुदानोभसहितको युक्रेनी प्रतिनिधिमण्डल शनिबार नै जिनेभा पुगेको छ। उनीहरूले अमेरिकी विदेश मन्त्री मार्को रुबियो, विशेष दूत स्टिभ विट्कफ, तथा अमेरिकी सेनाका सचिव ड्यानियल ड्रिस्कोलसँग भेट्ने कार्यक्रम छ। यसै गरी फ्रान्स, जर्मनी र बेलायतका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकारहरू पनि सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यो शान्ति योजना अक्टोबर अन्त्यमा मियामीमा भएको भेटबाट उदाएको हो, जहाँ विशेष दूत विट्कफ र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाई जारेड कुश्नरले रुसको डायरेक्ट इनभेस्टमेन्ट फन्डका प्रमुख तथा अमेरिकाद्वारा प्रतिबन्धित अधिकारी किरील दिमित्रिएभसँग भेट गरेका थिए। २०२२ मा रुसी आक्रमणपछि लगाइएका प्रतिबन्धका बीच ट्रम्प प्रशासनले दिमित्रिएभलाई अमेरिका प्रवेशको ‘विशेष अनुमति’ दिएको थियो।
सो भेटपछि बनेको २८ बुँदे प्रस्तावले अमेरिकी विदेश मन्त्रालय र राष्ट्रिय सुरक्षा परिषदका उच्च अधिकारीहरूलाई समेत अचम्मित पारेको बताइन्छ। यूक्रेनका विशेष दूत कीथ केलाेग, जो जनवरीमा पदत्याग गर्दैछन्, उक्त छलफलमा समेत सहभागी थिएनन्।
“यो भनिने शान्ति प्रस्तावमा गम्भीर समस्या छन्, र यसले शान्ति ल्याउँछ भन्नेमा म अत्यन्तै सन्देह गर्छु,” अमेरिकी सिनेट Armed Services Committee का अध्यक्ष मिसिसिपीका रिपब्लिकन सिनेटर रोजर विकरले भने। “युक्रेनलाई संसारका सबैभन्दा कुख्यात युद्ध अपराधीहरूमध्ये एक—भ्लादिमिर पुटिन—लाई आफ्नो भूमि सुम्पिन बाध्य पार्न हुँदैन।”
प्रस्तावअनुसार युक्रेनले क्रिमिया, लुहान्स्क र डोनेट्स्क रूसलाई सुम्पिनु पर्ने, आफ्नो सेना ८८०,००० बाट घटाएर ६००,००० मा झार्नु पर्ने र भविष्यमामा NATO मा नजाने प्रतिवद्धता जनाउनु पर्ने उल्लेख छ। ट्रम्पले नोभेम्बर २७ सम्म प्रस्ताव स्वीकार नगरे युक्रेनले अमेरिकी सैन्य तथा गुप्तचर सहयोग गुमाउनुपर्ने चेतावनी दिएका छन्।
दक्षिण अफ्रिकामा भएको G20 शिखर सम्मेलनमा युरोपेली नेताहरूले संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै यो प्रस्तावमा “थप काम आवश्यक छ” भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूले सैनिक क्षमतामा गरिन खोजिएको कटौतीले “युक्रेनलाई भविष्यमा थप हमलाका लागि असुरक्षित बनाउने” चेतावनी दिएका छन्।
युक्रेनी राष्ट्रपति भ्लोदिमिर जेलेन्स्कीले देश “इतिहासकै सबैभन्दा कठिन मोड” मा रहेको बताएका छन्। उनको भनाइमा, युक्रेन अहिले “गरिमा गुमाउने वा ठूलो साझेदार गुमाउने जोखिम” मध्ये एक छान्ने दोधारमा छ। जेलेन्स्कीले आफ्नो टोलीलाई आवश्यक निर्देशन दिँदै देशले “आफ्ना हित betray नगर्ने” आश्वासन दिएका छन्।
