काठमाडौं, ८ मे (२५ वैशाख) - विश्वभर छरिएका लाखौं स्वयंसेवक र मानवताका रक्षकहरूको अतुलनीय योगदानको सम्मान गर्दै आज (मे ८) नेपालसहित विश्वभर 'विश्व रेडक्रस तथा रेड क्रिसेन्ट दिवस' भव्यताका साथ मनाइँदैछ। "मानवताको सेवा नै जीवनको सर्वोत्कृष्ट कार्य हो" भन्ने मर्मलाई आत्मसात् गर्दै, युद्ध, महामारी र प्राकृतिक विपद्को समयमा निस्वार्थ रूपमा मलमपट्टी लगाउने यस महान् अभियानको योगदानलाई आज विश्व समुदायले नतमस्तक भई स्मरण गरिरहेको छ।
हेनरी ड्युनान्ट र रेडक्रसको ऐतिहासिक जन्म
प्रत्येक वर्ष मे ८ तारिखका दिन रेडक्रसका संस्थापक तथा पहिलो नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता जाँ हेनरी ड्युनान्टको जन्मजयन्तीको अवसर पारेर यो दिवस मनाउने गरिन्छ। सन् १८२८ मे ८ मा स्विट्जरल्याण्डको जेनेभामा जन्मिएका ड्युनान्टले सन् १८५९ मा इटालीको सोल्फेरिनो युद्धमा घाइते भएका सैनिकहरूको दर्दनाक अवस्था देखेपछि रेडक्रसको परिकल्पना गरेका थिए।
घाइतेहरूको चीत्कार र रगतले लतपतिएको युद्धभूमिबाट उब्जिएको उनको 'मानवतावादी सोच' आज विश्वका १९२ भन्दा बढी देशहरूमा फैलिएको विशाल मानवीय सञ्जाल बनेको छ। विभेदबिनाको सेवा, तटस्थता, स्वाधीनता, र स्वयंसेवा जस्ता सात आधारभूत सिद्धान्तमा उभिएको रेडक्रस आज विश्वको सबैभन्दा ठूलो मानवीय संस्था हो।
नेपालमा रेडक्रस: हरेक विपद्को भरपर्दो सारथी
नेपालको सन्दर्भमा रेडक्रसको भूमिका अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण र जीवनदायी रहँदै आएको छ। वि.सं. २०२० भाद्र १९ गते स्थापना भएको नेपाल रेडक्रस सोसाइटी (NRCS) ले देशका ७७ वटै जिल्लामा आफ्नो सञ्जाल विस्तार गरेको छ।
रक्तसञ्चार सेवा: नेपालमा आवश्यक पर्ने रगतको करिब ७० प्रतिशतभन्दा बढी आपूर्ति रेडक्रसले नै गर्दै आएको छ। हजारौं मानिसको ज्यान बचाउन रेडक्रसको 'ब्लड बैंक' मेरुदण्ड साबित भएको छ।
विपद् व्यवस्थापन: २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्प होस् वा हरेक वर्ष तराईमा आउने बाढी र पहाडमा जाने पहिरो; उद्धार र राहत सामग्रीसहित सबैभन्दा पहिला पुग्ने संस्थामध्ये रेडक्रस अग्रपंक्तिमा आउँछ।
एम्बुलेन्स तथा प्राथमिक उपचार: दूरदराजका गाउँदेखि सहरसम्म एम्बुलेन्स सेवा र समुदाय स्तरमा प्राथमिक उपचारको तालिम प्रदान गरेर यसले स्वास्थ्य संकटमा महत्त्वपूर्ण सहयोग पुर्याइरहेको छ।
बदलिँदो विश्व परिवेश र थपिँदै गएका चुनौतीहरू
आजको विश्वले परम्परागत युद्ध मात्र नभई जलवायु परिवर्तन, चरम आर्थिक संकट, र नयाँ-नयाँ स्वास्थ्य महामारीहरूको सामना गरिरहेको छ। विश्वभर बढ्दो द्वन्द्व र प्राकृतिक प्रकोपका कारण विस्थापित हुनेहरूको संख्या ऐतिहासिक रूपमा उच्च छ। यस्तो जटिल परिस्थितिमा रेडक्रस अभियानमाथि अझै छिटो, प्रभावकारी र प्रविधिमैत्री मानवीय सहायता पुर्याउनुपर्ने दबाब र चुनौती थपिएको छ। सीमित स्रोत र साधनका बाबजुद पनि रेडक्रसकर्मीहरू आफ्नो ज्यानको बाजी लगाएर सेवामा खटिइरहेका छन्।
स्वयंसेवकहरू: मानवताका सच्चा नायक
विश्व रेडक्रस दिवसको यस अवसरमा ती लाखौं स्वयंसेवकहरूको त्याग र समर्पणलाई बिर्सन सकिँदैन, जो कुनै आर्थिक लाभको अपेक्षा नगरी अहोरात्र खटिएका छन्। बाढीको भेलमा हेलिएर होस् वा कोभिड-१९ जस्ता महामारीको त्रासका बीच, अग्रपंक्तिमा रहेर सेवा गर्ने स्वयंसेवकहरू नै यस संस्थाका वास्तविक ढुकढुकी हुन्। उनीहरूको यही अदम्य साहसले नै 'मानवता अझै जिउँदै छ' भन्ने प्रमाणित गर्दछ।
निष्कर्षमा, विश्व रेडक्रस दिवस केवल एउटा क्यालेन्डरको मिति मात्र होइन; यो त विश्वभर छरिएका मानिसहरूलाई करुणा, भाइचारा र सहयोगको भावना जगाउने एक शक्तिशाली अनुस्मारक हो। आजको यस विशेष दिनमा, हामी सबैले मानवताको पक्षमा उभिँदै, समाजमा रहेका असहाय र पीडितहरूको घाउमा मलम लगाउने प्रण गरौं।
"रेडक्रस अभियानलाई सलाम, मानवताको जय होस् !"
