काठमाडौँ । नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले पार्टीको १५औँ महाधिवेशनमार्फत मुलुकको आगामी दशकका लागि ‘राष्ट्रिय पुनर्जागरण र समुन्नतिको आगामी दशक’को दृष्टिकोण अघि सार्ने भएका छन्।
महाधिवेशनअन्तर्गत आज हुने बन्दसत्रमा राजनीतिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्दै थापाले कांग्रेसको आगामी राजनीतिक, वैचारिक र संगठनात्मक दिशासँगै समुन्नत नेपाल निर्माणको दीर्घकालीन खाका प्रस्तुत गर्ने तयारी गरेका हुन्।
प्रतिवेदनमा कांग्रेसको ऐतिहासिक यात्रा, राजनीतिक उपलब्धि, वर्तमान कमजोरी र आगामी जिम्मेवारीको समीक्षा गर्दै आत्मसमीक्षा, वैचारिक नवीकरण र संगठनात्मक रूपान्तरणलाई प्रमुख आधार बनाइएको छ।
सत्ता–केन्द्रित राजनीतिदेखि युवा पुस्तासँगको दूरीसम्म आत्मसमीक्षा
थापाको प्रतिवेदनले कांग्रेसभित्र पछिल्लो समय देखिएको सत्ता–केन्द्रित राजनीति, संगठनात्मक कमजोरी र युवा पुस्तासँग बढेको दूरीलाई गम्भीर आत्मसमीक्षाको विषय बनाएको छ।
निर्वाचनमा पार्टीले व्यहोरेको पराजय तथा पछिल्ला दुई दशकको राजनीतिक अभ्यासको समीक्षा गर्दै परिवर्तनका उपलब्धि र नागरिकका अधुरा अपेक्षाबीचको अन्तर पहिचान गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ।
भदौको जनउभारदेखि १५औँ महाधिवेशनसम्म विकसित राजनीतिक घटनाक्रम, बदलिँदो सामाजिक मनोविज्ञान, पुस्तागत दूरी, अर्थतन्त्र, बसाइँसराइ तथा विश्वव्यापी परिवर्तनलाई समेत प्रतिवेदनले राष्ट्रिय चुनौतीका रूपमा चित्रण गरेको छ।
‘लोकप्रिय असन्तोष’लाई लोकतन्त्रविरोधी दिशामा जान नदिने चुनौती
प्रतिवेदनले लोकतन्त्रप्रतिको आलोचना क्रमशः लोकतन्त्रकै अस्वीकारसम्म पुग्न सक्ने जोखिमप्रति समेत सचेत गराएको छ।
लोकरिझ्याइँले वास्तविक जनअसन्तोषलाई गलत राजनीतिक निष्कर्षतर्फ लैजान सक्ने भन्दै कांग्रेसले लोकतन्त्रको पक्षमा आफ्नो ऐतिहासिक तथा समकालीन भूमिका अझ स्पष्ट बनाउनुपर्ने थापाको धारणा छ।
निर्वाचनमा मात्र होइन, समाजमा निरन्तर उपस्थित कांग्रेस
थापाले कांग्रेसलाई निर्वाचनका बेला मात्र सक्रिय हुने राजनीतिक दलबाट माथि उठाएर निर्वाचनबीच पनि नागरिकसँग निरन्तर जोडिएको राष्ट्रिय शक्तिका रूपमा विकास गर्नुपर्ने प्रस्ताव गरेका छन्।
जिम्मेवार प्रतिपक्षको भूमिका निर्वाह गर्दै नागरिकका गुनासा सुन्ने, प्रमाणमा आधारित निष्कर्ष निकाल्ने र समाधान प्रस्तुत गर्ने राजनीतिक संस्कार विकास गर्नुपर्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
राष्ट्रियता, लोकतन्त्र र लोकतान्त्रिक समाजवादको नयाँ व्याख्या
प्रतिवेदनमा कांग्रेसको परम्परागत वैचारिक आधारलाई २१औँ शताब्दीको बदलिँदो परिस्थितिअनुकूल पुनर्व्याख्या गर्ने प्रयास गरिएको छ।
राष्ट्रियता, लोकतन्त्र र लोकतान्त्रिक समाजवादलाई कांग्रेसका स्थायी राजनीतिक आदर्शका रूपमा राख्दै तिनलाई समुन्नत नेपालको लक्ष्यसँग जोडिएको छ।
राष्ट्रियतालाई राष्ट्रिय स्वाधीनता र सामूहिक स्वशासनसँग, लोकतन्त्रलाई सार्वजनिक शक्तिमाथि नागरिकको स्वामित्वसँग तथा लोकतान्त्रिक समाजवादलाई राजनीतिक स्वतन्त्रतासँगै सामाजिक–आर्थिक स्वतन्त्रतासँग जोडेर व्याख्या गरिएको छ।
‘समुन्नत नेपाल’ : आर्थिक वृद्धिभन्दा व्यापक अवधारणा
थापाको प्रतिवेदनमा **‘समुन्नत नेपाल’**लाई केवल आर्थिक वृद्धिको सूचकमा सीमित नगरी नागरिकको क्षमता, अवसर, सहभागिता, सहनिर्माण र राज्यको जवाफदेहितासँग जोडिएको अवधारणाका रूपमा अघि सारिएको छ।
राज्य, नागरिक र संस्थाबीचको सम्बन्धलाई नयाँ ढंगले परिभाषित गर्ने अवधारणाका रूपमा ‘Citizenship Operating System’ समेत प्रस्तुत गरिएको छ।
‘कस्तो कांग्रेस?’—विचारमा स्पष्ट, संगठनमा जीवन्त
प्रतिवेदनले आगामी कांग्रेसलाई ‘विचारमा स्पष्ट, संगठनमा जीवन्त र जनताप्रति जवाफदेही’ बनाउने खाका अघि सारेको छ।
सदस्यता विस्तार, नागरिक सहभागिता, पार्टीभित्र स्वामित्वको भावना, तहगत समन्वय, आन्तरिक लोकतन्त्र र नेतृत्व निर्माणलाई संगठनात्मक सुधारका प्रमुख आधार बनाइएको छ।
त्यस्तै, अर्थपूर्ण समावेशिता, पुस्ताबीचको सहकार्य, सामाजिक आन्दोलन, विचार निर्माण तथा नयाँ नेतृत्व विकासलाई कांग्रेसको आगामी कार्यभारका रूपमा अघि सारिएको छ।
जनप्रतिनिधिका लागि उच्च नैतिक मापदण्ड, स्पष्ट कार्यप्रतिबद्धता, पार्टीको स्वच्छ वित्तीय आधार तथा सार्वजनिक लेखापरीक्षणलाई समेत संगठन सुधारको महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा प्रतिवेदनमा समेटिएको छ।
चार वर्षको नेतृत्वदेखि आगामी दशकसम्मको लक्ष्य
थापाले आफ्नो आगामी नेतृत्वकाललाई स्पष्ट कार्यभार र कार्यान्वयनसँग जोड्दै त्यसपछि पनि निरन्तर सुधारमार्फत आगामी दशकका परिणाम हासिल गर्ने राजनीतिक योजना प्रस्तुत गर्न खोजेका छन्।
प्रतिवेदनको मूल सन्देश नागरिकका आकांक्षा पूरा गर्ने, लोकतन्त्रको प्रतिफल जनजीवनसम्म पुर्याउने र कांग्रेसलाई आफ्ना मूल राजनीतिक मूल्यप्रति दृढ राख्दै नयाँ पुस्तासँग जोड्ने दिशामा केन्द्रित देखिन्छ।
१५औँ महाधिवेशनको बन्दसत्रमा प्रस्तुत हुन लागेको प्रतिवेदनले कांग्रेसको विगतको आत्मसमीक्षादेखि आगामी दशकको राष्ट्रिय पुनर्जागरण, समुन्नत नेपाल निर्माण तथा पार्टीको वैचारिक र संगठनात्मक रूपान्तरणसम्मको विस्तृत खाका अघि सार्ने देखिएको छ।
