भेटमा प्रत्यक्ष हवाई सेवा सुरु गर्ने विषय प्रमुख एजेन्डा रह्यो। रूस र नेपालबीच सीधा उडान सुरु भएमा यात्रामा समय र खर्च दुवै घट्नेछ, पर्यटन, व्यापारिक आदानप्रदान र सरकारी सम्पर्क सहज हुनेछ। यसले मात्र होइन, भविष्यमा व्यापारिक ढुवानी र आपसी सम्बन्धलाई बाह्य दबाबबाट जोगाउने आधारसमेत तयार पार्नेछ।
त्यसैगरी, रूसी छात्रवृत्ति विस्तार गर्ने सहमति भएको छ, जसले नेपाली विद्यार्थीलाई अवसर दिने मात्र नभई भविष्यका नेतृत्वकर्तालाई तयार पार्ने दिशामा लगानी गर्ने सन्देश दिएको छ। यसबाट द्विपक्षीय सम्बन्ध घोषणामा मात्र सीमित नभई व्यवहारिक उपलब्धिमा केन्द्रित हुँदै गएको देखिन्छ।
व्यक्तिगत आयाम र ऐतिहासिक गहिराइ
भेटवार्तामा प्रधानमन्त्री ओलीले राष्ट्रपति पुटिनलाई नेपाल भ्रमणको निमन्त्रणा दिए, जुन नेपाली जनताले आत्मीयतापूर्वक स्वागत गरेका छन्। पुटिनले पनि ओलीलाई कुनै पनि सुविधाजनक समयमा मस्कोमा स्वागत गर्ने बताएका छन्। यो कूटनीतिक भाषामा आपसी विश्वासको गहिरो अभिव्यक्ति मानिन्छ।
राष्ट्रपति पुटिनले आगामी वर्ष नेपाल–रूस कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनाको ६९ औं वार्षिकोत्सव हुने स्मरण गर्दै सम्बन्ध केवल तत्कालीन हितमा मात्र नभई ऐतिहासिक गहिराइ र निरन्तरतामा आधारित रहेको उल्लेख गरे।
क्षेत्रीय सन्दर्भ र बहुध्रुवीय विश्व
दुवै नेताले रूस–भारत–चीन त्रिकोणीय सम्बन्ध र पुटिनको ‘ग्रेटर युरेशियन सुरक्षा अवधारणा’मा पनि चर्चा गरे। यस सन्दर्भमा नेपाललाई निष्क्रिय दर्शक होइन, बरु क्षेत्रीय सन्तुलन कायम गर्ने देशको रूपमा चित्रित गरिएको छ।
नेपालले सधैं स्वतन्त्र र सन्तुलित परराष्ट्र नीति अपनाउँदै आएको छ। दुई ठूला छिमेकीबीच अवस्थित नेपालका लागि सार्वभौमिक निर्णय क्षमता जोगाउनु अत्यन्त जरुरी छ। यस सन्दर्भमा रूसले जोर दिएको सार्वभौमिकता, हस्तक्षेपविहीनता र समानताको सन्देश काठमाडौंसँग गहिरो रूपमा मेल खान्छ।
विकासको नाममा शर्तसहितको सहायता वा ऋण-निर्भरता बढ्दै गएको वर्तमान विश्वमा रूसले प्रस्तुत गरेको ‘भरपर्दो साझेदारी’ नेपालका लागि वैकल्पिक अवसरका रूपमा देखा परेको छ।
यस भेटवार्ताले नेपाल–रूस सम्बन्धलाई नयाँ स्तरमा पुर्याएको छ। नेपालका लागि यो भेट दक्षिण एशियामा सन्तुलित र विश्वासिलो साझेदारको पहिचान हो भने, रूसका लागि यसको सार्वभौमिकता र बहुध्रुवीयताको सन्देश परम्परागत शक्ति केन्द्रभन्दा बाहिरका मुलुकसम्म फैलिएको प्रमाण हो।
तिआनजिनमा भएको यो भेट केवल द्विपक्षीय सम्बन्धकै उन्नति नभई विश्व राजनीतिमा संवाद र आपसी सम्मानमार्फत स्थायित्व ल्याउन सकिने सन्देश दिने ऐतिहासिक क्षणका रूपमा अंकित भएको छ।
१९ भदौ २०८२, बिहिबार ०९:१० मा प्रकाशित
