गण्डकी प्रदेशका म्याग्दी, मुस्ताङ, बागलुङ र पर्वत जिल्लामा फलफूल बालीमा लाग्ने रोगकिरा नियन्त्रण गर्न रासायनिक विषादीको सट्टा स्थानीय जडीबुटीबाट तयार पारिएको ‘जैविक झोल’ को सफल प्रयोग हुन थालेको छ। राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण परियोजना, जोमसोमको पहलमा स्थानीय घाँसपातबाट उत्पादन गरिएको यो प्रभावकारी जैविक औषधिलाई प्राविधिक रूपमा ‘इपिफाइटिक ल्याक्टिक एसिड ब्याक्टेरिया’ नामकरण गरिएको छ। गत वर्ष कार्यालयको स्याउ बगैँचामा सफल परीक्षण गरिएपछि यसपालिदेखि मुस्ताङका किसानहरूको स्याउ बगैँचामा यसको प्रत्यक्ष प्रयोग सुरु गरिएको हो।
परियोजनाका प्रमुख भरतराज गौतमका अनुसार यो बहुपयोगी जैविक झोल बनाउने विधि निकै सरल र स्थानीय स्रोतसाधनमै आधारित छ। ५० प्रतिशत तितेपाती र बाँकी कोते, झिम्सी तथा राईघाँस जस्ता वनस्पतिलाई मिसाएर ओखलमा कुटी रस निकालिन्छ। यसरी निकालिएको झोललाई तीन दिनसम्म ३० डिग्री सेल्सियस तापक्रममा राखेर अमिल्याएपछि यो प्रयोगयोग्य बन्छ। एक किलो घाँसबाट करिब तीन लिटरसम्म झोल निकाल्न सकिने र त्यसरी तयार भएको एक बोतल झोललाई ४० लिटर सफा पानीमा मिसाएर बोटबिरुवामा छर्कन सकिन्छ। यसरी तयार भएको जैविक झोलले बोटबिरुवालाई फाइदा पुर्याउने मित्र जीवलाई सक्रिय बनाउने र हानी गर्ने दुस्मन जीवलाई भगाउने वा नष्ट गर्ने अचुक क्षमता राख्दछ।
यस नवप्रवर्तनात्मक प्रविधिको सुरुवातको कथा जापानसँग जोडिएको छ। परियोजना प्रमुख गौतमले दुई वर्षअघि जापानमा अध्ययनका क्रममा सिकेको यो सीपलाई सुरुमा पोखराको कास्कीकोटस्थित कुखुरा फार्ममा प्रयोगमा ल्याएका थिए। मुस्ताङको चिसो हावापानीमा स्याउका लागि यो परीक्षण पूर्ण रूपमा सफल साबित भएपछि अब यसलाई परियोजना लागू भएका म्याग्दी, पर्वत र बागलुङका सुन्तला बगैँचामा पनि विस्तार गर्ने तयारी भइरहेको छ। परियोजनाका प्राविधिक गणेश जिसीका अनुसार छिट्टै किसानहरूलाई विशेष तालिम दिएर यो सीप सिकाउने योजना छ, जसले विषादीरहित अर्गानिक फलफूल उत्पादनमा महत्त्वपूर्ण टेवा पुर्याउने विश्वास लिइएको छ।
Source: ratopati
