समकालीन नेपाली आख्यानको भीडमा गोपीराम भण्डारी एक यस्ता सचेत, प्रयोगधर्मी र विद्रोही कथाकारका रूपमा उदाएका छन्, जसले परम्परागत कथावाचनको धारलाई नै उल्ट्याइदिएका छन्। समालोचक युवराज मैनालीको सघन विश्लेषणअनुसार, भण्डारीको कथाजगत् बाह्य घटनाक्रमको सस्तो र सपाट विवरणमा अल्झिँदैन। बरु, यसले मानवीय अस्तित्व, सामाजिक संरचनाका अदृश्य विदीर्णता र सांस्कृतिक चेतनाका सङ्कटलाई निकै गहिराइबाट निर्मम प्रहार गर्छ। आम मानिसले भोग्दै आएका पीडा, कुण्ठा, पलायन, विडम्बना र मौन आक्रोशलाई उनी केवल सतही रूपमा वर्णन गर्दैनन्, बरु ती अनुभूतिलाई प्रतीक, सङ्केत र विम्बमार्फत असामान्य अर्थ प्रदान गर्दै कथालाई दार्शनिक उचाइमा पुर्याउँछन्।
उनका पात्रहरू कथामा स्थिर र एकरेखीय भएर आउँदैनन्; ती त समय, समाज, भय, मोह, विवशता र अवचेतनका जीवन्त प्रतिच्छाया हुन्। साधारण अनुभव जब सर्जकको कलात्मक अन्तर्दृष्टि र सौन्दर्यचेतनाबाट अभिसिञ्चित हुन्छ, तब त्यो कसरी व्यापक युगबोध र अस्तित्वगत प्रश्नमा रूपान्तरित हुन्छ भन्ने ज्वलन्त साक्ष्य उनका सिर्जनाहरूले पेस गर्छन्। जीवनका पल-प्रतिपल घट्ने यथार्थलाई विस्मृतिको अँध्यारोमा हराउन नदिई, त्यसलाई कलात्मक सङ्केतमा ढाल्ने विद्रोही चेतना भण्डारीमा दन्किएको पाइन्छ। उनी वर्तमानसँग मात्र संवाद गर्दैनन्, वर्तमानको कणभित्र भविष्यको सम्भावित आकृतिलाई समेत सशक्त रूपमा उद्घाटित गर्छन्।
रोचक कुरा त के छ भने, भण्डारीको आख्यानिक स्वभाव, कथ्य घनत्व र मनोवैज्ञानिक सूक्ष्मता विश्वविख्यात अमेरिकी कथाकार एडगर एलन पोसँग गहिरोसँग मिल्दोजुल्दो छ। पोका कथामा झैँ भण्डारीका सिर्जनामा पनि मनोवैज्ञानिक जटिलता र रहस्यात्मक संरचनाको बलियो उपस्थिति पाइन्छ। उनका कथामा परिवेश केवल निर्जीव पृष्ठभूमि मात्र नभएर पात्रको मानसिक रसायन र भाव रहस्यसँग गहिरोसँग एकाकार भएको हुन्छ। सतही मनोरञ्जनभन्दा धेरै माथि उठेर युगचिन्तन र अस्तित्वगत बेचैनीको यस्तो सशक्त प्रस्तुतिले उनलाई युगीन संवेदनाका प्रखर चिन्तकका रूपमा उभ्याउँछ।
लघुकथा भन्नासाथ सानो आकारको कथा भन्ने आम बुझाइलाई गोपीराम भण्डारीको ‘अवरुद्घ आवाज’ कथासङ्ग्रहले जगैदेखि भत्काइदिएको छ। उनका कथाभित्र निहित अर्थका कणहरू विज्ञानका न्युट्रोन, इलेक्ट्रोन र प्रोटोनको समष्टि स्वरूपझैँ सूक्ष्म, अदृश्य तर अत्यन्त शक्तिशाली छन्। कथा पढिसकेपछि घटना त समाप्त हुन्छ, तर त्यसले छाड्ने मानसिक प्रतिध्वनि र अर्थको अनुगुञ्जन पाठकको मस्तिष्कमा लामो समयसम्म तरङ्गित भइरहन्छ। बाहिरबाट हेर्दा कथाको आकार सानो देखिए पनि यसले बोक्ने प्रभाव, अर्थक्षमता र संवेदनात्मक आयाम कहालीलाग्दो रूपमा विशाल छ।
अन्ततः, गोपीराम भण्डारी केवल कथा सुनाएर पाठकलाई भुलाउने सर्जक कदापि होइनन्; उनी त पाठकीय चेतनालाई स्पन्दित, अस्थिर र निरन्तर प्रश्न गर्न बाध्य पार्ने एक गम्भीर आख्यानशिल्पी हुन्। गोपीरामका कथा आकारमा लघु भए पनि अर्थमा विस्तीर्ण छन्, कथ्यमा सङ्क्षिप्त भए पनि व्यञ्जनामा विराट् छन् र प्रस्तुतीकरणमा सहज देखिए पनि अन्तर्संरचनामा जटिल छन्। सूक्ष्म घनत्व, सघन संवेदना र दार्शनिक ऊर्जाको त्रिवेणीबाट निर्मित उनको यही कथाकारिताले नेपाली साहित्यमा एक विशिष्ट, गरिमामय र कहिल्यै नमेटिने ज्वालामुखी-समान छाप छाड्न सफल भएको छ।
