काठमाडौँ । मलेसियाले नेपाली श्रमिक लैजाने प्रक्रियामा २५ वटा म्यानपावर कम्पनीलाई मात्र ‘मुख्य संस्था’ (प्रिन्सिपल एजेन्सी) को रूपमा सूचीकृत गरेपछि नेपाल सरकारले ती संस्थामाथि कडा छानबिन अघि बढाएको छ।
मलेसियाको विदेशी श्रमिक केन्द्रीकृत व्यवस्थापन प्रणाली (FWCMS) मा सूचीकृत २५ वटा मुख्य म्यानपावर र उनीहरूसँग जोडिएका थप २५० वटा ‘सब-एजेन्सी’ गरी कुल २७५ म्यानपावर कम्पनीमाथि वैदेशिक रोजगार विभागले छानबिन तथा कारबाही प्रक्रिया सुरु गरेको हो।
सरकारको कदम र वर्तमान अवस्था
छानबिन पूरा नहुँदासम्म कारबाहीमा परेका २५० वटा म्यानपावर कम्पनीले मलेसियाका लागि नयाँ पूर्वस्वीकृति (Pre-approval) लिन पाउने छैनन्।
- नयाँ स्वीकृति रोक्का: छानबिनको दायरामा रहेका कम्पनीहरूका लागि नयाँ पूर्वस्वीकृति रोकिएको छ।
- पुराना श्रमिकलाई असर नपर्ने: यसअघि नै सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा गरी अन्तिम श्रम स्वीकृति लिइसकेका श्रमिकहरूको हकमा भने यो निर्णय लागू हुने छैन, उनीहरू यथावत् रूपमा मलेसिया जान पाउनेछन्।
- समान हैसियतको अडान: नेपालको वैदेशिक रोजगार ऐन, २०६४ ले इजाजतपत्र प्राप्त सबै म्यानपावरलाई समान हैसियत दिएको छ। मलेसिया र नेपालबीचको द्विपक्षीय श्रम सम्झौतामा पनि ‘मुख्य’ र ‘सहयोगी’ एजेन्सीको कुनै प्रावधान छैन।
विवादको मुख्य कारण र सरोकारवालाको तर्क
नेपालका वैदेशिक रोजगार व्यवसायी र सरकार दुवै मलेसियाको यो कदमलाई ‘सिन्डिकेट’ र नेपाली कानुनविपरीत मान्छन्।
| सरोकारवाला | मुख्य धारणा तथा तर्क |
| युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालय | मलेसिया रोजगारी बन्द गर्ने नियत होइन। तर प्रतिस्पर्धा सीमित पार्ने र ऐनविपरीत मुख्य/सब-एजेन्सी बनाउने मलेसियाली कदम स्वीकार्न सकिँदैन। कूटनीतिक पत्राचार भइसकेको छ। |
| राजेन्द्र भण्डारी (पूर्वअध्यक्ष, NAFEA) | नेपालको कानुनमा सब-एजेन्सीको परिकल्पना छैन। यसले बिचौलियाको तह बढाएर श्रमिकमाथि ठगी र आर्थिक भार (८ देखि १० लाख रुपैयाँसम्म) थप्ने जोखिम बढाउँछ। |
| डिकबहादुर खत्री (अध्यक्ष, NAFEA) | समस्या समाधानका लागि तत्काल नेपाल-मलेसिया संयुक्त समिति (Joint Committee) को बैठक बस्नुपर्छ। मलेसियामा राजदूत नियुक्ति गरी उच्चस्तरीय कूटनीतिक पहल थाल्न आवश्यक छ। |
| विष्णु केसी (व्यवसायी) | २५ वटा कम्पनी छनोटको आधार नै अपारदर्शी छ। विगतमा मलेसियामा एक जना पनि श्रमिक नपठाएको कम्पनी समेत 'मुख्य संस्था'को सूचीमा परेको छ। |
रोजगारी बन्द हुने चिन्ता र भावी दिशा
मलेसियामा फेरि नेपाली श्रमिक जाने बाटो बन्द हुने हो कि भन्ने चिन्ता छाएको छ। तर, व्यवसायी र मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार मलेसियाका ठूला उद्योगी र रोजगारदाताका लागि नेपाली श्रमिक पहिलो रोजाइ भएकाले रोजगारी लामो समय रोकिने सम्भावना कम छ।
अहिलेको मुख्य चुनौती भनेको नेपालको कानुन र श्रमिकको हितमा सम्झौता नगरी, सिन्डिकेट तोडेर मलेसिया रोजगारीलाई पारदर्शी रूपमा निरन्तरता दिनु हो। यसको अन्तिम निकास दुई देशबीच हुने कूटनीतिक संवाद र आगामी 'जोइन्ट कमिटी'को बैठकले दिनेछ।
२९ भदौ २०८३, सोमबार ०७:२१ मा प्रकाशित