काठमाडौं । मानवीय संवेदना र दयाको खडेरी पर्दै गएको वर्तमान समाजमा खोटाङ जिल्ला निवासी सानु राई एक शक्तिशाली, महान् र उदाहरणीय सामाजिक अभियन्ताको रूपमा उदाउनुभएको छ। विशेष गरी संघीय राजधानी काठमाडौं, भक्तपुर र ललितपुरका सडकहरूमा अलपत्र परेका, घाइते र बेवारिसे कुकुर तथा अन्य जीवजन्तुको उद्धार (Rescue) मा उहाँले आफूलाई पूर्ण रूपमा समर्पित गर्नुभएको छ। जनावरप्रति गहिरो प्रेम र करुणा बोक्नुभएकी राईले उपत्यकाका गल्ली-गल्लीमा पुगेर मृत्युको मुखमा पुगेका सयौं बेवारिसे कुकुरहरूलाई नयाँ जीवन दान दिँदै आउनुभएको छ।
दिन होस् वा रात, चर्को घाम होस् वा मुसलधारे पानी, सानु राईको दैनिकी बेवारिसे जीवजन्तुको सेवामै बित्ने गर्दछ। सडक दुर्घटनामा परेर रक्ताम्मे भएका, विभिन्न रोगले ग्रस्त बनेका र भोकभोकै तड्पिरहेका कुकुरहरू देख्नासाथ उहाँ आफ्नो सम्पूर्ण दुःख र थकान बिर्सिएर तत्काल उद्धारमा खटिनुहुन्छ। उहाँको यस निस्वार्थ र निरन्तरको प्रयासले सडकमा कष्टकर जीवन बिताइरहेका अनगिन्ती जनावरहरूले उपचार, आश्रय र माया पाएका छन्। मानिसजस्तै आफ्नो पीडा बोलेर व्यक्त गर्न नसक्ने यी निर्दोष प्राणीहरूको हक, हित र रक्षाका लागि उहाँले चाल्नुभएको कदम केवल एउटा सामान्य अभियान मात्र नभएर मानवीयताको सर्वोच्च प्रदर्शन हो।
पछिल्लो समय काठमाडौं उपत्यकामा बढ्दो सहरीकरणसँगै सडक कुकुरहरूको व्यवस्थापन र संरक्षण एक गम्भीर चुनौती बन्दै गएको छ। यस्तो विषम परिस्थितिमा सानु राईले आफ्नो व्यक्तिगत तवरबाट सञ्चालन गरिरहनुभएको उद्धार कार्यले समग्र समाज, राज्य र स्थानीय निकायलाई समेत झक्झक्याएको छ। उहाँले घाइते जनावरहरूलाई पशु अस्पताल पुर्याउने, आफ्नै खर्च र सहयोगीहरूको साथमा औषधोपचार गराउने र निको भएपछि सुरक्षित स्थानमा व्यवस्थापन गर्ने कार्य निरन्तर गरिरहनुभएको छ। उहाँको यही अथक मेहेनत, धैर्यता र समर्पणका कारण आज उपत्यकाका धेरै जीवजन्तुले अकालमा ज्यान गुमाउनु परेको छैन।
जीवजन्तुको रक्षा गर्नु र उनीहरूलाई बाँच्ने अधिकार दिनु मानव जातिको परम् कर्तव्य हो भन्ने मान्यतालाई उहाँले आफ्नो कर्मबाटै प्रमाणित गरिदिनुभएको छ। समाजका हरेक वर्ग र सरोकारवाला निकायले उहाँको यस अतुलनीय र साहसिक योगदानको उच्च मूल्याङ्कन गर्दै यो अभियानमा हातेमालो गर्नुपर्ने नितान्त आवश्यकता छ। सानु राई जस्ता निस्वार्थ र दयालु व्यक्तित्वको सम्मान र हौसला बढाउन सके मात्र समाजमा पशु अधिकारको रक्षा साँचो अर्थमा स्थापित हुन सक्छ। उहाँले देखाउनुभएको यो महान् बाटोले सम्पूर्ण मानव जातिलाई करुणा, सेवा र सद्भावको मार्गमा लाग्न निरन्तर प्रेरित गरिरहनेछ।
