काठमाडौँ — माओवादी आन्दोलनका दुई दशकभन्दा लामो सहयात्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र जनार्दन शर्मा बीचको राजनीतिक यात्रा आइतबार औपचारिक रूपमा समाप्त भएको छ।
पार्टी एकताको निर्णयपछि असहमत जनाएका उपमहासचिव शर्मासँग दाहालले अन्तिम ‘बिदाइ भेट’ गरेका थिए। तर चार दशकको सहकार्यपछि पनि दुई नेताबीच अन्तिम क्षणसम्म मतैक्य बन्न सकेन।
‘तपाईंले माओवादीलाई माधव नेपालको पार्टीसँग मिलाउनुभयो,’ भेटमा शर्माले दाहाललाई भनेका थिए, ‘म माओवादीलाई जीवित राखेर जान्छु। बृहत् कम्युनिस्ट एकता अभियानमा लाग्छु। कुनै घुम्तीमा फेरि भेटौंला।’
दाहालले भने पार्टी एकता प्रक्रियापछि हुने महाधिवेशनमा नेतृत्व हस्तान्तरण गर्ने आश्वासन दिए पनि शर्माले ‘अब त्यो सम्भव छैन’ भन्दै अस्वीकृति जनाए। उनका अनुसार, ‘दुई पटक महाधिवेशन गर्ने निर्णय हुँदा पनि बहानामा टारियो। त्यसैले विश्वास गर्न सकिँदैन।’
२०४२ सालमा रुकुममा पहिलोपटक भेटिएका यी दुई नेताहरू दसवर्षे सशस्त्र युद्धदेखि संविधान निर्माणसम्मका सबै महत्वपूर्ण मोर्चामा सहकार्यका साथी बनेका थिए। दाहाल ‘सुप्रिम कमान्डर’ थिए भने शर्मा उनका ‘डेपुटी कमान्डर’ मध्ये एक। युद्ध, शान्ति र सत्ताको आरोह–अवरोहमा सँगसँगै चलेका यी सहयात्री अहिले राजनीतिक रूपमा विपरीत दिशातर्फ लागेका छन्।
पार्टी एकताको निर्णयपछि असन्तुष्ट बनेका शर्माले दाहालमाथि आन्तरिक लोकतन्त्र हरण गरेको, नेतृत्व हस्तान्तरण नगरेको र वैचारिक दिशाहीनता बढाएको आरोप लगाउँदै आएका छन्।
दाहालले भने, ‘विदेशी शक्तिले जनार्दनलाई उचालेको’ टिप्पणी गर्दै पार्टीमा उत्पन्न असन्तुष्टिलाई ‘बाह्य प्रभाव’को परिणाम बताइरहेका छन्।
माओवादीभित्र दाहाललाई चुनौती दिने परम्परा लामो भए पनि स्थायित्व कसैले पाएको छैन। मोहन वैद्यदेखि बाबुराम भट्टराईसम्मका उदाहरण पछ्याउँदै अहिले जनार्दन शर्मा पनि फरक बाटो रोजेका छन्।
तर उनी भन्छन्, “म माओवादी हुँ, माओवादी रहन्छु — तर मेरो माओवादी मौलिक, स्वतन्त्र र विचारको पक्षमा उभिने हुनेछ।”
यो ‘बिदाइ भेट’ सँगै माओवादी आन्दोलनको अर्को ऐतिहासिक अध्याय बन्द भएको छ — तर आगामी ‘घुम्ती’मा फेरि यी दुई सहयात्री भेट्ने सम्भावना भने राजनीति जस्तै खुला छ।
