आन्दोलन, आक्रोश र सुरक्षा प्रणालीको चुनौती
काठमाडौँ । भदौ २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनले देशभरको सुरक्षा संरचनामा गम्भीर भत्काउने घटना निम्त्यायो। प्रदर्शन नियन्त्रण बाहिर गएपछि उच्छृङ्खल समूहले प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीका युनिटहरू लक्षित गर्दै करिब ११ सय थान हतियार लुटेका छन्। यो घटनाले देखाउँछ कि देशभरका सुरक्षा प्रणालीहरू संकटको समयमा कति असुरक्षित हुन सक्छन्।
हतियार लुटपाटको परिमाण
प्रहरी प्रधान कार्यालयले डीआईजी दीपक रेग्मीको नेतृत्वमा विशेष समिति गठन गरी हराएका हतियारको विवरण संकलन गरिरहेको छ। अहिलेसम्म देशभरबाट २६८ नाल हतियार फेला परिसकेका छन् भने १६० थान जलेको वा प्रयोगयोग्य अवस्थामा भेटिएका छन्। प्रदर्शनको क्रममा एसएलआर, पेस्तोल, थ्रीनटथ्री राइफल, ग्याँस गन, एसएमजी, हर्नेट र ट्वान्टीटु म्याग्नमजस्ता आधुनिक हतियार लुटिएको छ।
काठमाडौँ उपत्यका मात्र नभई झापा, बेलडाँगीस्थित भुटानी शरणार्थी शिविरलगायत ठाउँका सुरक्षाघेराबाट समेत हतियार लुटिएको छ। मिनभवनस्थित सशस्त्र प्रहरी बेसबाट मात्र करिब २० थान एसएलआर र सटगन हराएको पुष्टि भएको छ। झापाबाट समेत करिब २० थान हतियार लुटिएको छ।
आगजनी र क्षति
प्रदर्शनका क्रममा सशस्त्र प्रहरीका ५० भन्दा बढी सवारीसाधन जलेर नष्ट भएका छन्। नयाँ बानेश्वरस्थित संसद् भवन, सिंहदरबार, मन्त्रीक्वार्टर र रानीपोखरीमा समेत आगजनी भएको थियो। यसले देखाउँछ कि आन्दोलन केवल विरोध प्रदर्शन मात्र नभई सार्वजनिक संरचनामाथि पनि प्रत्यक्ष खतरा उत्पन्न गर्न सक्नेछ।
सेनाको भूमिका र बरामदगी
हतियार लुटपाटपछि सेना सक्रिय बनेको छ। अहिलेसम्म केही हतियार सेना र प्रहरीको संयुक्त प्रयासबाट बरामद भएको छ। तर अझै ठूलो संख्यामा हतियार हराइरहेकोले सुरक्षा चुनौती कायम छ।
ऐतिहासिक र राजनीतिक पृष्ठभूमि
जेनजी आन्दोलन केवल राजनीतिक असन्तोषको परिणाम नभई दशकौंदेखिको सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक असन्तुलनको प्रतिफल हो। आन्दोलनपछि भएको हिंसा र हतियार लुटपाटले नेपालका सुरक्षा निकायहरूको संरचनागत कमजोरी उजागर गरेको छ। यस घटनाले देखाउँछ कि केवल कानून र नियमको पालनाले मात्र होइन, दीर्घकालीन सामाजिक स्थिरता र सुरक्षामा विश्वास निर्माण गर्नु अपरिहार्य छ।
करिब ११ सय हतियार लुटपाट, सार्वजनिक संरचनामा आगजनी र नियन्त्रण बाहिर गएको प्रदर्शनले नेपालमा सुरक्षा प्रणालीको कमजोरीलाई उजागर गरेको छ। यो घटनाले सुरक्षा, राजनीतिक स्थिरता र सामाजिक शान्तिका लागि सतर्क रहनु आवश्यक रहेको ऐतिहासिक पाठ दिएको छ।
