सगरमाथा आरोही पर्यटन व्यवसायी नरेन शाही ठकुरी
काठमाडौं । नेपाल संसारकै अनुपम प्राकृतिक सम्पदा, हिमाल, सांस्कृतिक विविधता, धार्मिक धरोहर र जैविक सम्पदाले सम्पन्न राष्ट्र हो। तर यति विशाल सम्भावना हुँदाहुँदै पनि नेपालको पर्यटन क्षेत्र अझै आफ्नो वास्तविक उचाइमा पुगेको छैन। हालै सम्पन्न जेन जी आन्दोलनले मुलुकलाई राजनीतिक मात्र होइन, आर्थिक दृष्टिकोणबाट पनि गहिरो असर पुर्याएको छ। पर्यटन क्षेत्रमा यसको प्रभाव प्रत्यक्ष देखिएको छ—अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा नेपाल असुरक्षित गन्तव्यका रूपमा चित्रित भयो, यातायात अवरुद्ध हुँदा पर्यटकलाई कठिनाइ भयो, होटल व्यवसाय लामो समय खाली बस्नुपर्यो, र विदेशी आगमन दर उल्लेखनीय रूपमा घट्यो।
यस पृष्ठभूमिमा पर्यटन मन्त्रालयको नेतृत्व गर्ने व्यक्तित्व सामान्य राजनीतिक वा औपचारिक मात्र भएर हुँदैन। पर्यटनलाई पुनःस्थापित गर्न, नेपाललाई विश्वसामु सुरक्षित र आकर्षक गन्तव्यका रूपमा प्रस्तुत गर्न र पर्यटनलाई राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड बनाउन सक्षम, निष्पक्ष र दूरदर्शी नेतृत्व अपरिहार्य छ।
यही प्रसङ्गमा, सगरमाथा धेरै पटक आरोहण गरिसकेका वरिष्ठ पर्यटन व्यवसायी नरेन शाही ठकुरीले अन्तरिम सरकारले चयन गर्न लागेको आगामी पर्यटन मन्त्रीबारे गम्भीर सुझाव दिएका छन्। ठकुरीका अनुसार, “नेपाललाई केवल प्रचार–प्रसारले होइन, व्यावहारिक सुधार, दीर्घकालीन दृष्टिकोण र समुदाय–केन्द्रित पर्यटन विकासले मात्र नयाँ उचाइमा पु-याउन सकिन्छ।”
उनका अनुसार, योग्य पर्यटन मन्त्रीमा निम्न गुण र क्षमता हुनैपर्छ—
निष्पक्ष र गैर–राजनीतिक व्यक्तित्व, जसले पारदर्शी ढंगले काम गरून् र राष्ट्रहितलाई पहिलो प्राथमिकता दिओस्।
पर्यटन क्षेत्रबारे गहिरो ज्ञान, अन्तर्राष्ट्रिय बजार र प्रवृत्तिको बुझाइ।
अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा दक्षता, विदेशी लगानी र पर्यटक आकर्षित गर्ने क्षमता।
पर्वतारोहण वा साहसिक अनुभव, जसले हिमाल पर्यटनलाई सुरक्षित र विश्वसनीय बनाओस्।
दिगोपन र सामुदायिक विकासमा प्रतिबद्धता।
ठकुरीले पर्वतारोहणमा प्राविधिक दक्षता—सुरक्षा प्रणाली, आकस्मिक उद्धार, आधुनिक उपकरणको प्रयोग, जलवायु परिवर्तनसँग सम्बन्धित जोखिम व्यवस्थापन—लाई विशेष महत्त्व दिए। उनका अनुसार, यी दक्षता बिना नेपालले हिमाल पर्यटनलाई दिगो बनाउन सक्दैन।
त्यस्तै, प्राकृतिक सम्पदासँग आधुनिक प्रविधिको संयोजन अब अपरिहार्य भएको ठकुरीको भनाइ छ। Ropeway, Skywalk, सुरक्षित Viewpoint Platform, वातावरणमैत्री Trekking Trail, डिजिटल म्यापिङ, AR/VR प्रविधि र भर्चुअल पर्यटनजस्ता सुविधा प्रयोग गरेर नेपाललाई नयाँ पुस्ताका पर्यटकका लागि अझ आकर्षक बनाउन सकिन्छ।
जेन जी आन्दोलनको उदाहरण दिंदै उनले भने, “युवा पुस्ता परिवर्तन र नवीनताप्रति संवेदनशील छ। पर्यटन क्षेत्रमा पनि अब पुरानै ढर्राले सफल भइँदैन। युवालाई आकर्षित गर्ने स्मार्ट र आधुनिक दृष्टिकोण चाहिन्छ।”
ठकुरीले सामाजिक सेवा र समुदाय–केन्द्रित पर्यटनलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताए। उनका अनुसार, जब गाउँ र स्थानीय समुदायले पर्यटनबाट प्रत्यक्ष लाभ पाउँछन्, त्यतिबेला मात्र पर्यटन वास्तवमै दिगो हुन्छ।
समाधानका ठोस उपायहरू
पर्यटन व्यवसायी नरेन शाही ठकुरीले आगामी पर्यटन मन्त्रीले तत्काल लागू गर्नुपर्ने ठोस उपायहरू यसप्रकार सुझाएका छन् :
1. आन्दोलनले पारेको नकारात्मक छवि हटाउने अभियान
अन्तर्राष्ट्रिय मिडियामा सकारात्मक प्रचार–प्रसार।
नेपाललाई सुरक्षित र स्वागतयोग्य गन्तव्यका रूपमा पुनःब्रान्डिङ।
2. पर्यटकमैत्री पूर्वाधार निर्माण
Ropeway, Skywalk, सुरक्षित Viewpoint Platform, वातावरणमैत्री Trekking Trail।
हवाई र भूपरिवहन प्रणालीमा सुधार, अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको सुविधायुक्त विमानस्थल।
3. पर्वतारोहण सुरक्षामा आधुनिकता
आकस्मिक उद्धार प्रणालीमा दक्ष जनशक्ति र उपकरण।
हिमाल आरोहण मार्ग व्यवस्थापन र डिजिटल ट्र्याकिङ प्रणाली।
4. प्रविधि–मैत्री पर्यटन विकास
AR/VR, भर्चुअल टुरिज्म, डिजिटल म्यापिङ र Online Guiding Platform।
स्मार्ट टुरिज्म कार्ड वा एपमार्फत एकद्वार सेवा।
5. सामुदायिक र ग्रामीण पर्यटन प्रवर्द्धन
गाउँमा होमस्टे, कृषि–पर्यटन, सांस्कृतिक महोत्सवलाई प्रोत्साहन।
स्थानीय समुदायलाई प्रत्यक्ष आम्दानीमा सहभागी गराउने व्यवस्था।
6. पर्यावरण संरक्षण र दिगोपन
प्लास्टिक प्रतिबन्ध, वातावरणमैत्री पूर्वाधार, नवीकरणीय उर्जाको प्रयोग।
हिमाल र प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षणका लागि कडाइ।
7. विदेशी लगानी र बजार विस्तार
अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन, रोड शो र MoU मार्फत नयाँ बजार खोल्ने।
लगानीमैत्री नीति ल्याई पर्यटनमा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी आकर्षित गर्ने।
ठकुरीले निष्कर्षमा भनेका छन्, “नेपालको पर्यटनलाई नयाँ युगमा पु-याउने जिम्मेवारी अहिलेको नेतृत्वले वहन गर्नुपर्छ। योग्य, निष्पक्ष र दूरदर्शी मन्त्रीको काँधमा नै नेपाललाई विश्वस्तरीय पर्यटन गन्तव्य बनाउन सक्ने सम्पूर्ण सम्भावना निहित छ।”
