सुमन राज कट्टेल - आज फेब्रुअरी ४, विश्वभर विश्व क्यान्सर दिवस विविध चेतनामूलक कार्यक्रमका साथ मनाइँदैछ। क्यान्सरजस्तो जटिल र प्राणघातक रोगबारे जनचेतना फैलाउने, यसको रोकथाम, समयमै पहिचान तथा प्रभावकारी उपचारमा जोड दिने उद्देश्यका साथ यो दिवस हरेक वर्ष मनाइन्छ।
क्यान्सर अहिले विश्वव्यापी स्वास्थ्य चुनौतीका रूपमा देखा परेको छ। जीवनशैली, खानपान, वातावरणीय प्रभाव र व्यवहारजन्य कारणले बढ्दो दरमा देखिँदै गएको यो रोग समयमै पहिचान र उपचार भएमा नियन्त्रण तथा निको पार्न सकिने रोग पनि हो। यही सन्देशलाई आममानससम्म पुर्याउन विश्व क्यान्सर दिवसको विशेष महत्व छ।
विश्व क्यान्सर दिवस किन मनाइन्छ?
सन् २००० मा फ्रान्सको पेरिसमा आयोजित ‘नयाँ सहस्राब्दीका लागि क्यान्सरविरुद्ध विश्व शिखर सम्मेलन’ बाट पारित ‘चार्टर अफ पेरिस अगेन्स्ट क्यान्सर’ पछि विश्व क्यान्सर दिवस मनाउने परम्पराको सुरुआत भएको हो। यो चार्टरले क्यान्सरलाई केवल स्वास्थ्य समस्याका रूपमा होइन, सामाजिक, आर्थिक र विकाससँग जोडिएको साझा चुनौतीका रूपमा परिभाषित गरेको छ।
विश्व क्यान्सर दिवस मनाउनुको मुख्य उद्देश्य क्यान्सरबारे मिथ्या धारणाहरू तोड्नु, जोखिम कारकबारे जानकारी दिनु, प्रारम्भिक जाँचको महत्व बुझाउनु र सरकारदेखि समुदायसम्म सबैलाई क्यान्सर नियन्त्रणमा सक्रिय भूमिका खेल्न प्रेरित गर्नु हो।
चिन्ताजनक तथ्य र प्रमुख कारण
विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ)का अनुसार हरेक वर्ष करिब १० लाख मानिसको क्यान्सरका कारण मृत्यु हुने गरेको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार धूमपान, तमाखु तथा मदिरा सेवन, अस्वस्थ जीवनशैली, असन्तुलित आहार, शारीरिक निष्क्रियता क्यान्सरका प्रमुख कारण हुन्। यीमध्ये धेरै कारणहरू व्यवहार परिवर्तन र सचेतनाबाट रोक्न सकिने खालका छन्।
सचेतना नै सबैभन्दा ठूलो औषधि
स्वास्थ्यकर्मीहरू क्यान्सरको डरभन्दा पनि जानकारी र समयमै जाँचलाई प्राथमिकता दिन आग्रह गर्छन्। प्रारम्भिक चरणमै क्यान्सर पहिचान भएमा उपचार सफल हुने सम्भावना धेरै उच्च हुन्छ। त्यसैले आजको दिनले प्रत्येक व्यक्ति, परिवार र समाजलाई आफ्नो जीवनशैलीप्रति सचेत हुन र नियमित स्वास्थ्य परीक्षणतर्फ अग्रसर गराउन सन्देश दिन्छ।
विश्व क्यान्सर दिवस केवल एक दिवस होइन, जीवन बचाउने अभियान हो। क्यान्सरविरुद्धको लडाइँमा सचेत नागरिक, जिम्मेवार राज्य र सहकार्यपूर्ण समाज नै सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो।
