रविन्द्र कट्टेल - काठमाडौँ
यस संविधान दिवसको पवित्र अवसरमा इकोपोली मिडिया प्रा.लि.का अध्यक्ष रविन्द्र कट्टेलले सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीलाई संविधान दिवस २०८२ को हार्दिक शुभकामना दिँदै भनेका छन्—“यो संविधान हाम्रो साझा गौरव हो, यो हाम्रो इतिहासको साक्षी हो, र यो नै हाम्रो भविष्यको दिशानिर्देशक हो। यसलाई शब्द मात्रमा होइन, व्यवहारमा उतार्न सक्यौँ भनेमात्रै बलिदानको रगतलाई साँचो अर्थमा न्याय दिनेछौँ। संविधान दिवसले हामी सबैलाई सहकार्य, सहमति र राष्ट्रिय एकताको बाटोमा अघि बढ्न प्रेरणा प्रदान गरोस्।”
नेपालको राजनीतिक यात्रामा असोज ३ केवल एउटा मिति मात्र होइन, यो त जनताको सपना, बलिदान र आन्दोलनको रक्तरञ्जित इतिहासमा लेखिएको शिलालेख हो। २०६२/६३ सालको जनआन्दोलनको आँधीबेहरी, हजारौं जनताको पसिना र सयौं वीर सपूतको बलिदानपछि नेपाली जनताले आफ्नै हातले संविधान लेख्ने अधिकार पाए। लामो संघर्ष, असफलता र निराशामाथि विजय प्राप्त गर्दै दोस्रो संविधानसभाले २०७२ साल असोज ३ गते राति नयाँ बानेश्वरस्थित अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्रबाट नेपालको संविधान घोषणा गर्यो। त्यो क्षणमा सम्पूर्ण मुलुकले एउटा नयाँ आशाको उज्यालो देख्यो—संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको उज्यालो।
आज, त्यो ऐतिहासिक उपलब्धिलाई दशक बितिसकेको छ। संविधान दिवस २०८२ मा हामी केवल उत्सव मनाइरहेका छैनौँ, हामी विगतलाई सम्झिरहेका छौँ, वर्तमानलाई आत्मसात् गरिरहेका छौँ र भविष्यलाई प्रतिज्ञा गर्दैछौँ। सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको प्रमुख आतिथ्यतामा विशेष समारोह हुँदैछ, जहाँ प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले संविधानको महत्त्व र यसको भविष्यबारे देशलाई सम्बोधन गर्दै हुनुन्छ । तर यतिबेला मुलुक संवेदनशील मोडमा छ, यही कारण यस वर्ष झाँकी र सांस्कृतिक प्रस्तुतिहरू स्थगन गरिएको छ, जसले संविधान दिवसलाई केवल उत्सव होइन, जिम्मेवारीपूर्ण आत्ममूल्याङ्कनको दिन बनाइदिएको छ।
संविधान जारी हुँदा नागरिकका मौलिक अधिकारदेखि सामाजिक न्यायसम्मका प्रावधानहरूलाई ऐतिहासिक उपलब्धि मानिएको थियो। यसले संघीय शासन प्रणालीलाई मूर्तरूप दियो, स्थानीय तहलाई जनताको घरदैलोमा सरकार बनायो, नागरिकलाई पहिचान र अधिकारमा समानताको ग्यारेन्टी गर्यो। तर दशकपछि पनि संविधानले दिएको वाचा पूर्णरूपमा पूरा हुन सकेको छैन। आवश्यक कानुन नबन्नु, दलगत स्वार्थले संविधानलाई अपूर्ण बनाउनु, राजनीतिक अस्थिरता र असहमतिको कारण संविधानमाथि पटक–पटक प्रश्न उठिरहनु, यी सबैले संविधानको मूल मर्मलाई कमजोर बनाएको छ। अझ हालैको जेन जी आन्दोलनले देखाएझैँ, नयाँ पुस्ताले संविधानलाई अझै आफ्नो सपना र आशाको प्रतिबिम्बका रूपमा आत्मसात् गर्न सकेको छैन।
तर संविधान केवल एउटा कानुनी दस्तावेज होइन, यो त राष्ट्रको आत्मा हो। यसलाई पालना नगरे संविधान कमजोर हुँदैन, कमजोर हुन्छ हाम्रो राष्ट्रिय चरित्र। संविधानले दिएको अधिकार र जिम्मेवारीलाई कार्यान्वयन गर्ने नै हाम्रो साझा जिम्मेवारी हो। संविधानलाई अक्षरशः लागू गर्ने हो भने मात्र जनताको त्यागको सम्मान हुनेछ र भविष्यको पुस्ताले गर्व गर्न सक्ने ‘समृद्ध नेपाल’ निर्माण हुनेछ।
आजको दिन केवल सम्झना मात्र होइन, संकल्पको दिन हो। संविधानलाई हृदयमा बोकेर अगाडि बढ्दा मात्र लोकतन्त्र सबल हुन्छ, राष्ट्र शक्तिशाली बन्छ र नेपाली जनताको सपना पूरा हुन्छ। दशकअघिको रातमा उद्घोषित संविधान अब नयाँ पुस्ताको भविष्य बन्न तयार छ—प्रश्न यही हो, के हामी सबैले यसको सम्मान गर्दै यसलाई कार्यान्वयन गर्ने हिम्मत र इमान देखाउन सक्छौँ?
