रविन्द्र कट्टेल
काठमाडौं – आजको व्यस्त जीवनशैली र तनावपूर्ण दिनचर्याले धेरैलाई उच्च रक्तचाप (प्रेसर) र मधुमेह (सुगर) जस्ता दीर्घ रोगले सताइरहेको छ। तर चिकित्सकहरूका अनुसार, नियमित व्यायाम विशेषगरी पौडी यस्तो रोग नियन्त्रणमा प्रभावकारी उपचार बनेको छ।
पौडीले किन मद्दत गर्छ ?
रक्तसञ्चार सुधार्छ: पौडी गर्दा शरीरभरि समान रूपमा कसरत हुन्छ, जसले मुटु मजबुत बनाउँछ र रक्तचाप नियन्त्रणमा रहन्छ।
इन्सुलिनको प्रयोग क्षमता बढाउँछ: मधुमेहका बिरामीमा पौडीले शरीरलाई इन्सुलिन प्रयोग गर्न सहज बनाउँछ, जसले रक्तमा सुगरको मात्रा घटाउन सहयोग पुर्याउँछ।
तनाव घटाउँछ: पानीमा पौडी गर्दा मन शान्त हुन्छ, तनाव कम हुन्छ, र यसले प्रेसर र सुगर दुवै नियन्त्रणमा राख्छ।
तौल नियन्त्रण: नियमित पौडीले अतिरिक्त बोसो घटाउँछ। मोटोपन नै प्रेसर र सुगर बढाउने प्रमुख कारण भएकाले पौडी प्रत्यक्ष रोग नियन्त्रणसँग जोडिन्छ।
वैज्ञानिक प्रमाण के भन्छ ?
अमेरिकन हार्ट एशोसिएसन (AHA) को अध्ययन अनुसार, हप्तामा कम्तीमा १५० मिनेट पौडी गर्ने व्यक्तिहरूमा उच्च रक्तचाप घट्ने सम्भावना अन्य व्यायामभन्दा बढी देखिएको छ।
डायबिटिज रिसर्च एन्ड क्लिनिकल प्र्याक्टिस पत्रिकामा प्रकाशित नतिजाले पौडी गर्ने मधुमेहका बिरामीमा रक्तमा ग्लुकोज स्तर १२–१५% सम्म घट्ने पाइएको छ।
नेपालका चिकित्सकहरूले समेत मध्यम उमेरका प्रेसर र सुगरका बिरामीलाई दैनिक ३० मिनेट पौडीलाई दिनचर्यामा समावेश गर्न सिफारिस गर्ने गरेका छन्।
पौडी किन विशेष छ ?
संपूर्ण शरीर सक्रिय हुन्छ: पौडी गर्दा शरीरका सबै मांसपेशी एकै साथ काम गर्छन्, जसले रक्तसञ्चार सुधारेर प्रेसर घटाउँछ।
इन्सुलिन संवेदनशीलता बढाउँछ: पानीमा व्यायाम गर्दा शरीरले इन्सुलिनलाई छिट्टै प्रयोग गर्छ, जसले सुगर नियन्त्रणमा मद्दत पुर्याउँछ।
जोर्नी र हड्डीमा कम दबाब: दौडजस्ता व्यायामले जोर्नीमा असर पार्छन्, तर पौडीमा पानीले शरीरलाई हल्का बनाउँछ, जसले उमेर पुगेकाहरूलाई पनि सुरक्षित बनाउँछ।
तनाव र मानसिक स्वास्थ्य: पानीमा पौडी गर्दा मस्तिष्कले ‘एन्डोर्फिन’ हर्मोन उत्सर्जन गर्छ, जसले मानसिक तनाव घटाएर शारीरिक रोग नियन्त्रणमा योगदान पुर्याउँछ।
विज्ञको भनाइ
मेडिकल डाक्टर डा. सुशील कोइरालाको भनाइमा, “पौडीलाई हामीले ‘नैसर्गिक औषधि’ भन्न सक्छौं। नियमित पौडी गर्ने व्यक्तिमा प्रेसर र सुगर दुवै रोग कम हुने मात्र होइन, दीर्घकालीन रूपमा औषधिमा निर्भरता पनि घट्छ।”
निष्कर्ष
आजको जीवनशैलीमा प्रेसर र सुगर रोग सामान्य भइसकेका छन्। तर औषधि मात्र दीर्घकालीन समाधान होइन। पौडीलाई आफ्नो दिनचर्यामा समावेश गर्न सक्ने हो भने यसले प्राकृतिक रूपमा शरीरलाई सन्तुलनमा राख्छ, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ र जीवनलाई स्वस्थ बनाउन मद्दत गर्छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, पौडीलाई “संपूर्ण शरीरको व्यायाम” मानिन्छ। अन्य व्यायामभन्दा सजिलो र सुरक्षित भएकाले उमेर पुगेकाहरूदेखि मध्यम उमेरका बिरामीले समेत सजिलै गर्न सक्छन्। दैनिक ३० मिनेट पौडी गर्न सके उच्च रक्तचाप, मधुमेह, कोलेस्ट्रोल, मुटु रोग जस्ता समस्याबाट बच्न सकिन्छ।
प्रेसर र सुगर नियन्त्रणका लागि औषधि मात्र होइन, जीवनशैलीमै सुधार आवश्यक हुन्छ। यसमा पौडी सबैभन्दा प्रभावकारी र प्राकृतिक उपाय हो। स्वास्थ्य विशेषज्ञहरू भन्छन्, “औषधि भन्दा पौडीलाई आफ्नो दिनचर्याको अंश बनाउन सके दीर्घ रोग नियन्त्रण सहज हुन्छ।”
Swimming Coach Rabindra Kattel 9851242736
१८ भदौ २०८२, बुधबार ०८:०४ मा प्रकाशित
