रविन्द्र कट्टेल
काठमाण्डौ - नेपालको लोकतन्त्र अहिले अभूतपूर्व संकट र अवसर दुवैको दोबाटोमा उभिएको छ। युवा पुस्ताले अगाडि बढाएको जेन जी आन्दोलन केवल सडकको नाराबाजी वा असन्तुष्टि होइन, यो भ्रष्टाचार, गैरजवाफदेही नेतृत्व र विफल शासनप्रति उठेको गहिरो आक्रोश हो। परिवर्तनप्रतिको तीव्र चाहना र लोकतन्त्रलाई जनताको वास्तविक हातमा ल्याउने आकांक्षाले यो आन्दोलनलाई ऐतिहासिक बनाएको छ।
तर, आन्दोलनलाई सामना गर्ने क्रममा प्रहरी प्रशासनको भूमिका भने प्रश्नको केन्द्रमा छ। प्रहरी मूलतः नागरिकको सुरक्षाका लागि खटिने संस्था हो, तर नेपाली राजनीतिक संस्कृतिमा प्रहरी प्रशासन राजनीतिक आदेशको चपेटाबाट कहिल्यै मुक्त हुन सकेको छैन। सत्तामा बसेकाहरूले आफ्नो हैकम जोगाउन प्रहरीलाई प्रयोग गर्ने प्रवृत्तिले प्रहरीलाई नागरिकसँग सीधा भिड्न बाध्य बनाएको छ। यही कारण, आन्दोलन शान्तिपूर्ण संवादको साटो मुठभेडमा परिणत भयो।
यस भिडन्तमा प्रहरीले ज्यान गुमाउनुपरेको छ। उनीहरू आफ्नो कर्तव्यपालनकै क्रममा शहीद भएका हुन्। यो केवल प्रहरी परिवारको पीडा मात्र होइन, लोकतन्त्रकै लागि ठूलो क्षति हो। लोकतन्त्रलाई सुरक्षित गर्न बनेको संयन्त्र नै जब राजनीतिक स्वार्थका कारण आन्दोलनकारीसँग टकराउँछ, त्यसले लोकतन्त्रको आत्मामै चोट पुर्याउँछ।
जेन जी आन्दोलनले नयाँ युगको सपना देखाइरहेको छ। प्रहरी प्रशासनले आफ्नो बलिदानमार्फत राज्य संयन्त्रप्रति निष्ठा देखाइरहेको छ। तर यी दुवैलाई भिडाउने काम राजनीतिक आदेशले गरेको छ। यही हो नेपालको लोकतान्त्रिक यात्राको सबैभन्दा ठूलो विडम्बना।
अब लोकतन्त्रलाई बचाउने बाटो केवल एउटै छ—संवाद, सहमति र आपसी विश्वास। आन्दोलनकारीको सपना र प्रहरीको बलिदान दुवैलाई सम्मान गरिनुपर्छ। राजनीतिक स्वार्थभन्दा माथि उठेर नागरिक र राज्यबीच विश्वास पुनःस्थापना गर्न सके मात्र लोकतन्त्र बलियो हुन्छ। नत्र, लोकतन्त्र शक्ति होइन, उपहासको प्रतीकमा सीमित हुनेछ।
