काठमाडौँ । दशकौँदेखि बागमती किनारमा जरो गाडेर बसेका थापाथली र गैरीगाउँका सुकुमवासीहरूको शनिबारबाट ठेगाना फेरिएको छ। सुरक्षाकर्मीको सहयोगमा आफ्ना पोका-पन्तुरा र वर्षौँको याद बोकेर उनीहरू कीर्तिपुरस्थित राधास्वामी सत्संग व्यास आश्रम पुगेका छन्। बल प्रयोग नगरी स्थानान्तरण गरिए पनि नयाँ परिवेश र अनिश्चित भविष्यले उनीहरूमा उत्साहभन्दा बढी चिन्ता थपिदिएको छ।
आश्रमभित्रको नयाँ संसार: लस्करै बेड र नेम प्लेट
महानगरपालिकाले आश्रमको एउटा फराकिलो हलमा सुकुमवासी परिवारलाई व्यवस्थापन गरेको छ। त्यहाँको दृश्य कुनै शिविरको भन्दा कम छैन:
परिवारको पहिचान: प्रत्येक परिवारलाई ‘फेमली वान, फेमली टु...’ लेखिएका नेम प्लेटका आधारमा स्थान तोकिएको छ।
दूरी र अनुशासन: बेडहरूका बीचमा निश्चित दूरी कायम गरिएको छ, जहाँ उनीहरूले आफ्ना सरसामान थुपारेका छन्।
दैनिकीमा बदलाव: बस्तीमा आफ्नै तरिकाले भान्सा चलाउनेहरू अहिले महानगरले ल्याइदिने प्याकेटको खानामा निर्भर छन्। आइतबार बिहान चिया-बिस्कुटबाट दिन सुरु भए पनि बिहान ११ बजेसम्म खाना नआउँदा कतिपयले आक्रोश समेत पोखे।
बालबच्चाको शिक्षा र जीविकोपार्जनको पिरलो
नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु हुन लाग्दा सुकुमवासी परिवारका बालबालिकाको विद्यालय अन्योलमा परेको छ। ५ कक्षामा पढ्ने छोराको भर्ना कसरी गर्ने भन्ने चिन्तामा रहेकी एक महिलाले भनिन्, "हामी कहाँ बस्ने नै ठेगान छैन, बच्चालाई कहाँ पढाउने?"
त्यस्तै, थापाथली नजिक हुँदा अरूको घरमा सरसफाइ र कपडा धोएर गुजारा गर्ने महिलाहरूलाई कीर्तिपुरबाट काममा जान यातायात र दूरीको समस्याले सताउन थालेको छ।
"थापाथलीमा काम गरेर खान पाइन्थ्यो, हस्पिटल नजिक थियो। अब नयाँ ठाउँबाट काममा आउन गाडी पाइन्छ कि पाइँदैन?" - एक पीडित महिला।
नागार्जुनको सरकारी भवनमा जान अनिच्छा
सरकारले सुकुमवासीहरूलाई नागार्जुन नगरपालिकामा डा. बाबुराम भट्टराईको पालामा बनेको सरकारी भवनमा सार्ने तयारी गरेको छ। तर, सुकुमवासीहरू त्यहाँ जान तयार देखिँदैनन्। उनीहरूको आफ्नै तर्क छ:
साँघुरो संरचना: "कोठामा एउटा खाट पनि अट्दैन, यताउता ठोकिन्छ," उनीहरूको गुनासो छ।
वैकल्पिक माग: सुकुमवासी अगुवा गोपालबहादुर सुनारका अनुसार उनीहरू किस्ताबन्दीमा पैसा तिर्ने गरी काठमाडौँ उपत्यकाको बाहिरी क्षेत्रमा साढे ३ आना जग्गा उपलब्ध गराइयोस् भन्ने माग गरिरहेका छन्।
संख्या घट्दै, अन्योल बढ्दै
महानगरको तथ्यांक अनुसार शनिबार २३२ जना आश्रम पुगेका थिए, तर आइतबार बिहान खाना खाने बेलासम्म त्यो संख्या घटेर १३२ मा झरेको छ। बाँकी १०० जना आफन्तकोमा जाने वा कोठा खोज्ने भन्दै बाहिरिएका छन्।
महानगरको तयारी: आश्रममा खटिएका कर्मचारीका अनुसार नागार्जुनको भवनमा रङरोगनको काम भइरहेको छ। त्यो सकिएपछि मात्र उनीहरूलाई स्थायी रूपमा सारिनेछ। त्यतिन्जेलसम्म बालबालिकाका लागि आश्रममै कक्षा सञ्चालन गर्ने र खेल सामग्री उपलब्ध गराउने महानगरको योजना छ।
अहिलेलाई कीर्तिपुरको यो हल सुकुमवासीका लागि केवल 'ट्रान्जिट' मात्र बनेको छ, गन्तव्य अझै धुमिल छ।
